به گزارش خبرگزاری فارس از خوسف، از مقدمات عید نوروز در شهرستان خوسف این است که از حدود نیمه‌های اسفند مردم آغاز به تهیه سمنو و سبزه کرده و به خان

به گزارش خبرگزاری فارس از خوسف، از مقدمات عید نوروز در شهرستان خوسف این است که از حدود نیمه‌های اسفند مردم آغاز به تهیه سمنو و سبزه کرده و به خانه تکانی و شستن فرش و لحاف می‌پردازند.

در گذشته کار شست و رفت وسایل خانه در کنار دهانه قنات‌ها انجام می‌شده؛ اگر چه امروزه نیز هنوز در برخی روستاهای خوسف این کار ادامه دارد اما به دلیل فعالیت مراکز قالیشویی این کار کمرنگ‌تر شده است.

در خوسف رسم است که لباس‌های کثیف را تا قبل از تحویل سال شسته و اگر کثیف بمانند مردم بر این باورند تا آخر سال کثیف می‌ماند. علاوه بر این خانه‌ها نیز در این ایام گردگیری می‌شوند و در این زمان ظروف مسی را به علت اینکه بر روی آتش بوده و سیاه شده به رویگر می‌دهند تا سفید کند.

از مقدمات دیگر در این ایام تهیه سمنو یا تجگی می‌باشد که در گذشته از رونق زیادی برخوردار بوده اما امروزه این کار به ندرت صورت می‌گیرد. رسوم نوروزی خوسف هنوز در مناطق عشایری طوطی، خرم و خور انجام می‌شود.

خوراکی‌های دیگری که در این ایام تهیه می‌شود عبارت‌اند از: نان قلیف، نان کلمبه Kolombh، گندم بریان و...

در روز سوم عید نوروز در روستای ماژان و با مشارکت روستاهای اطراف آن بازی‌های بومی، محلی در محل مزار گیمنج برگزار می‌شود، این مراسم که با رقص محلی و ساز و دهل و تخم‌مرغ‌بازی همراه است.

سیزده بدر

در این منطقه همانند دیگر مناطق، مردم در روز 13 نوروز از خانه‌های خود خارج می‌شوند و به دامن طبیعت می‌روند.  گویا در گذشته مردم شهرستان خوسف سبزه‌هایی را که در ایام عید تهیه نموده بودند همراه خود برداشته و با مقداری شیرینی، از شهر خارج شده و یا به داخل مزارع رفته یا به صحرا به محل نگهداری گوسفندان خود می‌رفته‌اند.

برخی از مردم در این ایام به مزارهای منطقه خوسف از جمله مزار بلنجیر، شاه سلیمان علی و مناطق کوهستانی خردوز، ساق پیچوک، زمان آباد و گنج می‌روند. در روستای گیو مردم در روز سیزده بدر به مزار خواجه نجم الدین حسین(ع) می‌روند.

آثار تاریخی و گردشگری خوسف:

بقعه امامزاده سید ابوالقاسم(ع) روستای نصرآباد خوسف در فاصله یک کیلومتری شهر خوسف از مسیر محله جومیان واقع شده است که در تمام ایام سال پذیرای زائران و مسافران زیادی از سراسر کشور می‌باشد.

مجتمع فرهنگی مذهبی بلنجیر

مجتمع فرهنگی مذهبی بلنجیر که در فاصله 70 کیلومتری خوسف واقع شده و دو راه ارتباطی آن از طریق جاده آسفالته خوسف ـ خور و خوسف ـ آرک ـ بلنجیر امکان‌پذیر است و محلی کوهستانی و خوش آب و هوا دارد و دارای درختان بنه که ثبت آثار تاریخی شده است.

امامزاده شاه سلیمان علی(ع) 

امامزاده شاه سلیمان علی(ع) در دهستان قلعه‌زری بخش جلگه ماژان شهرستان خوسف در 75 کیلومتری خوسف قرار دارد که سفر به آنجا از طریق جاده آسفالته خوسف دولت‌آباد ـ گیو امکان‌پذیر است.  

مسجد جامع خوسف

مسجد جامع خوسف نیز مربوط به دوره قاجار دارای سردر ورودی بلند با طاق جناغی و تزئینات رسمی‌بندی، صحن، شبستان زمستانی به نام‌های ملاعلی‌اکبر و حاج عبدالخالق، یک شبستان تابستانی و شبستان‌های مهتابی و خلیلان است.

ورودی بنا و شبستان‌های مهتابی و خلیلان در دوره‌های معاصر بازسازی شده‌اند و در جریان مرمت شبستان مسجد به بقایا و آثاری مربوط به دو دوره مختلف تبدیل شد.

در مورد زمان ساخت این بنا در بین اهالی مشهور است که از مساجد مربوط به زمان حیات مبارک امام حسن مجتبی(ع) است ولی در این مسجد شواهدی برای تأیید این ادعا وجود ندارد. بنای موجود در دوره قاجار به فراخور نیاز مرمت و گسترش یافته ولی بر اساس گمانه‌زنی‌ها زمان بنای اولیه مسجد مربوط به دوره‌های قبل از آن است.
 

آرامگاه ابن‌حسام خوسفی

آرامگاه ابن‌حسام خوسفی، شاعر سده نهم هجری، در شهر خوسف استان خراسان جنوبی واقع شده‌ است؛ این آرامگاه که قدمت آن به بیش از 500 سال می‌رسد، در سال 920 هجری قمری ساخته و در قرن 13 قمری بازسازی شد.

بنا دارای نقشه چلیپایی شکل و پوشش گنبدی است و در سه جهت، سه طاق‌نما با قوس جناقی دارد.

همچنین در داخل آرامگاه کتیبه‌ای کاشی کاری شده به رنگ سفید حاوی اشعار ابن‌حسام است که دور مقبره را فرا گرفته‌ است.

محمد فرزند حسام‌الدین نوه شمس‌الدین محمد مشهور به محمد بن حسام یا ابن‌حسام ملقب به شمس‌الدین از شاعران قرن نهم هجری قهستان است؛ خاندانش در قهستان به شعر و ادب و وعظ و پیشوایی شهرت داشته‌اند، وی در سال 872 یا 873 ه ق در قریه خوسف بیرجند به دنیا آمده است و از ارشادها و تربیت‌های پدرش بهره برده است.

تربیت‌های پدر خاک مرا خوشبوی کرد        خاک خوش بر خوابگاه تربت بابای من

ابن‌حسام با کمالات معنوی در عرصه زندگی قدم در صحرای قناعت نهاد، او غالب اوقات خویش را به خلوت و عزلت گذراند، رنج بیل و گرد و غبار دهقانی را بر درگاه امیران ایستادن ترجیح داد.

ابن‌حسام فرمانروای سرزمین قناعت است که با سمند صاعقه مانند خیالش بر عرصه آن می‌تازد و با نظم روان و نطق شیرینش آن را بارور می‌سازد.

من به  شهر  قناعتم  حاکم                   شکر و تلیم شهربند من است

ملک علم سند شاهان است                 شعر، ملک من و پسند من است

تازی تیز تاز تند خیال                           چون سواری کنم کمند من است

نظم چون آب و نطق شیرینم                 راست پرسی گلاب و قند من است

گردن من کمند آز نیست                      که سر آز در کمند من است

ابن‌حسام از شاعران بزرگ است که شهرت وی به خاطر خاوران‌نامه اوست؛ خاورنامه یا خاوران‌نامه منظومه‌ای است حماسی مذهبی شامل 22 هزا و 500 بیت در بحر متقارب که به تقلید از شاهنامه فردوسی درباره جنگ‌های حضرت علی (ع) و یارانش با قباد پادشاه خاوران سروده است.

شاعر حماسه مذهبی خود را با این اشعار آغاز کرده است:

نخستن برین نامه دلگشای                   سخن نقش بسم به نام خدای

خداوند هوش و خداوند جان                   خداوند بخشنده مهربان

یگانه خداوند بالای و پست                    گوا بود بر هستی هر چه هست

ابن‌حسام شاعری است شیعه مذهب با طبعی وقاد که در مزرعه «رچ یا ریچ» زمستان‌ها را به عبادت می‌گذرانده است.

اثر دیگر ابن حسام منظومه (نثرالالی) است که ترجمه‌ای از 100 کلمه رشید و طواط که شاعر آن را به نظم کشیده است؛ دیگر اثر وی دیوان اوست که در حدود 11 هزار بیت مشتمل بر قصاید ترجیعات و مخمسات و مثنوی‌ها و رباعی‌ها که متظمن نکات حکمی، وعظ و اندرز می‌باشد. این دیوان به کوشش شادروان احمد احمدی بیرجندی و محمد تقی سالک به چاپ رسیده است.

مقبره ابن‌حسام در قریه خوسف زیارتگاه اهل دل است 

از سروده‌های وی:

زاهد از سیل سرشکم به سلامت مگذر        تا در این ورطه خوناب نیفتی که منم

ز آتش شوق تو هر جا که برم نام لبت             نفس دود برآید به دماغ از دهنم

من که با داغ تو میرم چو سر از کنچ لحد        بر کنم ز آتش دلسوخته یا بی‌کفنم

روز اول که مرا لطف تو با چندان عیب           به پذیرفت همانم به همان رد مکنم

دلم از غربت دیرین بگرفت ابن حسام            در سر افتاد ز سر باز هوای وطنم

طایر گلشن قدسم به نشیمنگه خاک         عاقبت زین قفس خاکی تن بر شکنم

آرامگاه ابن‌حسام خوسفی شاعر برجسته دوره صفوی با فرم هشت ضلعی با گنبدی شبیه کلاه فرنگی که در اصل نورگیر مقبره محسوب می‌گردد احداث شده است.

فضای ورودی آرامگاه دارای پله است که در نمای جنوبی ساختمان قرار گرفته و به لحاظ فرم مانند پیش طاقی بوده که سقف آن دارای فرم قوسی شکل به صورت سه بخشی کند است.

در نمای خارجی مقبره در سه طرف نورگیر یا پنجره کارگذاشته شده که نور فضای داخلی را تامین می‌کنند و همچنین علاوه بر پنجره‌ها طاق‌نماهایی در نمای خارجی ساختمان موجود است که فرم کلی بنا از این طاق نماها نشأت می‌گیرد.
 

سنگ نگاره‌های کال جنگال

کال جنگال نام یکی از دره‌های عمیق (کوه ریچ) از روستاهای بخش مرکزی خوسف می‌باشد؛ در قلل مرتفع کوه‌های این دره بر روی سنگ‌های صیقلی پیکره‌ها و نوشته‌هایی به زبان اشکانی نقش بسته که نشانی از زندگی با عظمت پیشینیان ما است، در این محل سه تصویر و 9 کتیبه مشاهده می‌شود که به شرح زیر به توصیف مختصر آنها می‌پردازد.

تصویر مردی در جدال با شیر

این تصویر در حدود  164 سانتی‌متر طول و 123 سانتی‌متر عرض دارد و بر روی تخته سنگی سیاه و صیقل خورده‌ای هک شده است در این تصویر مرد جنگ‌جو دست راست را به کمر زده و با دست چپ با شیر مبارزه می‌کند؛ استاد صادق کیا متن 21 حرف که در دو سطر و در مقابل تصویر مرد جنگ‌جو بر روی تخته سنگ نوشته شده چنین ترجمه کرده‌اند (پدر اردشیر نخور شهربان یا من اردشیر پسر شاپور شهربانم) شاید بر اساس همین تصویر نام این محل را کال جنگال نامیده‌اند زیرا در گویش بیرجند کال به معنی چال و گودی و جنگال به معنی جنگ‌جو می‌باشد.

روستای خور

بافت تاریخی روستای خور مربوط به دوره صفوی متاثر از شرایط اقلیمی و جغرافیایی محیط خود است؛ خانه‌های گلی، پوشش گنبدی، حیاط مرکزی، بادگیرها، اطاق‌های دور تا دور حیاط، هشتی‌ها و دهلیزها، دیوارهای قطور، حوض و باغچه وسط حیاط به صورت هماهنگ و یکنواخت از ویژگی‌های معماری خانه‌های روستای خور هستند که مطابق با اقلیم منطقه بوجود آمده است؛ تراکم خانه‌ها و کوچه‌های پرپیچ و خم و همچنین بادگیرها از شاخص‌های عمده روستای خور است.

در بافت خور بناهایی همچون قلعه، آب انبار، مسجد، حسینیه، حمام و خانه‌های قدیمی وجود دارد که اکثرا متعلق به دوره صفوی است.

کویر خور

کویر خور در فاصله 50 کیلومتری از محور خوسف – طبس واقع شده است.

کویر خور دارای آبگیر و نیزاری است که شرایط را برای پرنده‌نگری مهیا می‌سازد و از جمله ویژگی خاص این منطقه وجود خانه‌های ارگانیک و برگرفته از مصالح بومی چوب‌های طاق در ساخت این خانه‌هاست به طوری که علاقمندان به کویر و طبیعت جهت استراحت کوتاه می‌توانند از این خانه‌ها بهره ببرند.

قلعه رستم خوسف

قلعه رستم در شهرستان خوسف روستای گنج قرار دارد؛ این قلعه بر روی تپه‌اى رفیع که بر جلگه خوسف و دشت ماژان مشرف است، واقع شده و از جمله قلعه‌های اصلی اسماعیلیان قهستان است که ساخت ابتدایی آن به دوره ساسانیان مربوط می‌شود و بعدها توسط اسماعیلیان قلعه بازسازی و مورد استفاده مجدد قرار گرفت که در برخی متون قلعه رستم بعنوان قلعه دختر نیز نامیده شده است. 

روستای ماژان

روستای ماژان خوسف در 36 کیلومتری غرب بیرجند مرکز خراسان جنوبی قرار دارد؛ جایی در حاشیه کویر که با دارا بودن بافت قدیمی، آثار تاریخی دیدنی و شرایط اقیلمی مناسب برای رویش گل نرگس به دیار گل‌های نرگس معروف است، پیشینه تاریخی خوسف به پیش از اسلام می‌رسد و یکی از کهن‌ترین شهرهای خراسان جنوبی محسوب شده که در منابع تاریخی از آن با نام‌های خسف، خسب، خوسف یاد شده است، وجود بافت قدیمی با آثار تاریخی از ویژگی‌های شاخص این شهر محسوب می‌شود. این بافت به لحاظ موقعیت طبیعی و واقع شدن بر روی هسته مقاوم از زمین‌لرزه در امان مانده لذا یکی از سالمترین بافت‌های تاریخی در منطقه به شمار می‌رود.

حمدالله مستوفی نخستین کسی است که در سال 740 هجری در کتاب نزهه القلوب نام کنونی خوسف را آورده است.

مؤلف کتاب ناشناخته حدود العالم من المشرق الی المغرب که در سال 379 هجری قمری تألیف شده از خوسف خسب یاد کرده و حمدالله مستوفی در سال 740 هجری در کتاب نزهه القلوب‌ درباره خوسف چنین می‌گوید‌: «خوسف شهر کوچکی است و چند موضع توابع دارد و آب آن از رودخانه باشد و دی‌ها را آب از کاریز باشد و در آنجا همه نوع انتفاعی حاصل آید".

حافظ نیز در مورد تعداد مزارع و موقعیت شهر خوسف چنین بیان می‌‌دارد‌: «‌20 قریه و 100 مزرعه از توابع خوسف بوده که در کنار بیابان است و در آن طرف بیابان حدود کرمان بوده، خبیص نواحی آن است و آن بیابان را لوت خوانند و در تابستان از آن موضع نمی‌توان گذشت 40 فرسنگ در آن راه آب ندارد.

بافت قدیم خوسف با مساحتی در حدود 20 هکتار تعداد زیادی بناهای باارزش تاریخی و فرهنگی را در خود جای داده است؛ مساجد، آب انبارها، مدرسه، قلعه، خانه‌های علوی و مالکی و آرامگاه ابن‌حسام از جمله این بناهای ارزشمند هستند.

چرا خوسف؟

در لغت‌نامه دهخدا نام خوسف (خوس اف و یا خودس اف) ریشه در زبان گرجی دارد؛ اینکه خوسف چه زمانی به این نام نامیده شد واقعا معلوم نیست ولی اساساً این منطقه را گرجی‌ها و قبل از ظهور اسلام بنیاد نهادند و بیشتر از آنچه امروز مورد توجه قرار گرفته از نظر اقتصادی و تجاری مورد توجه تجار و بازرگانان قرار داشت و از خوسف به عنوان یک کاروان‌سرای تجاری نام برده می‌شد.

تاریخ در روستا

بافت تاریخی روستای خور مربوط به دوره صفوی متاثر از شرایط اقلیمی و جغرافیایی محیط خود است؛ خانه‌های گلی، پوشش گنبدی، حیاط مرکزی، بادگیرها، اطاق‌های دور تا دور حیاط، هشتی‌ها و دهلیزها، دیوارهای قطور، حوض و باغچه وسط حیاط به صورت هماهنگ و یکنواخت از ویژگی‌های معماری خانه‌های روستای خور هستند که مطابق با اقلیم منطقه بوجود آمده است؛ تراکم خانه‌ها و کوچه‌های پر پیچ و خم و همچنین بادگیرها از شاخص‌های عمده روستای خور است؛ در بافت خور بناهایی همچون قلعه، آب انبار، مسجد، حسبافت تاریخی روستای ماژان یکی از بافت‌های بسیار مهم شهر خوسف به شمار می‌رود که تاکنون توانسته است از صدمات ناشی از حوادث طبیعی و عوامل انسانی بدور بماند، حفظ ارزش‌های معماری با استفاده از مصالح بومی و اهمیت آن افزوده است، بافت تاریخی روستای ماژان به دلیل همگونی با طبیعت و آب و هوای منطقه سالیان زیادی پا برجا مانده و در حال حاضر نظر هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند.

مدرسه ابن‌حسام

این بنا از عناصر معماری ایران از قبیل سردر ورودی، دالان حیاط و اتاق‌ها تشکیل شده است ورودی بنا با طاق کلیل است. نمای حاشیه خیابان مدرسه قاب‌بندی آجری و قاب‌های آجری اطراف پنجره‌ها می‌‌باشد نمای داخل حیاط نیز دارای قاب‌ها‌ی آجر‌ی تاریخ ساخت این بنا بر اساس لوح موجود در سردر بنا 1260 هـ.ق است. این بنا به دستور ملا علی اکبر خوسفی و با هزینه فردی به نام آقا محمد خان بنا شده است، این بنا در دوران پهلوی دچار تغییراتی شده است.

 خانه تاجور

این بنا مربوط به دوره قاجاریه بوده و از ویژگی‌های معماری آن داشتن دو در ورودی است یکی از ورودی‌ها دارای تزئینات آجرکاری دوره پهلوی و دیگری دارای تزئینات رسمی‌بندی بوده و از لحاظ معماری اصیل‌تر است.
تزئینات بنا شامل رسمی‌بندی و آجرکاری‌های ورودی، کار‌بندی‌های ایوان و پنجره‌های مشبک است،
از دیگر خانه‌های تاریخی خوسف می‌توان به خانه خلیلی و خانه علوی اشاره کرد که در بافت تاریخی خوسف قرار دارند.

مسجد جامع روستای گل

این بنا در روستای گل واقع در 30 کیلومتری جنوب شرقی خوسف، قرار گرفته است بنا شامل سردر ورودی، دهلیز شبستان ستوندار، صحن، پایاب و دو ایوان می‌باشد ورودی بنا که از لحاظ معماری و تزئینات وابسته مهمترین و با ارزشترین بخش بنا محسوب می‌شود دارای تزئینات انبوه گچبری و با طرح‌های اسلیمی و رسمی‌بندی است.

خانه مالکی (خوسف)

تاریخ ساخت بنا 1250 تا 1260 ﻫ. ق می‌باشد این بنا در بافت قدیم خوسف واقع شده است از عناصر معماری این بنا می‌توان به دهلیز حیاط ایوان شاه‌نشین، و اتاق‌های متعدد دور تا دور حیاط اشاره کرد.

مهمترین تزئینات این بنا نقوش اسلیمی و گل و گیاه بر سطح تویزه‌ها و پوشش شاه‌نشین می‌باشد؛ این بنا با شماره 3443 در فهرست آثار ملی کشور جای گرفت.

قلعه خوسف

پلان این بنا چهار ضلعی بوده و در چهار برج در چهار گوشه آن ایجاد گردیده است؛ درب اصلی ورودی در ضلع غربی قرار داشته و برخوردار از فضاهای داخلی متنوع بوده است که اکنون آثار آن بدلیل حوادث طبیعی و انسانی از بین رفته است.

این بنا در زمان فرمانداری کاظم‌خان همزمان با حکومت نادرشاه پایه‌گذاری شده و در دوره‌های بعدی گسترش یافته است.

باغ‌های گل نرگس

دارا بودن شرایط اقیلمی مناسب برای رویش گل نرگس به دیار گل‌های نرگس معروف است؛ این شهرستان یکی از قطب‌های پرورش و تولید گل نرگس در شرق کشور محسوب می‌شود و نرگس تولیدی در آن یکی از مرغوب‌ترین نوع نرگس‌های تولید شده در کشور است.

نرگس‌زارهای خوسف با مساحت 20 هکتار یکی از جاذبه‌های گردشگری این شهرستان است که جلوه خاصی را به آن می‌بخشد و بوی این گل‌های بهشتی نوازشگر روح است.

آبگرم لوت

از جمله جاذبه‌ها و قابلیت‌های گردشگری و با اهمیت شهرستان خوسف آبگرم لوت در فاصله حدود 70 کیلومتری جنوب شهر خوسف است؛ این آبگرم طبیعی با خواص اعجاب‌انگیزش سالانه پذیرای خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی می‌باشد و از موقعیت مناسبی در منطقه برخوردار است.

نیزار خور

نیزار خور از پدیده‌های دیدنی و استثنایی کویر در خراسان جنوبی بوده که یکی از سرچشمه‌های رود لوت است؛ این نیزار از بزرگترین نیزارهای کویری خراسان جنوبی و بزرگترین نیزار کویر لوت ایران است.

نیزاری که در محلی امن و دنج با عشایری خونگرم که با زندگی ارگانیک و طبیعی فارغ از دغدغه‌های شهری و روستایی زندگی می‌کنند؛ این نیزار آبشخور اصلی حیات وحش کویر منطقه است.

نیزار خور در 100 کیلومتری بیرجند و 35 کیلومتری روستای خور واقع شده است و دارای رودخانه‌ای است با وسعت 5 هکتار می‌باشد.

دارای پوشش گیاهی دائمی گز بوده همراه با آب شور و عمق متوسط 25 سانتیمتر و زیستگاه مناسبی برای زمستان گذرانی پرندگان مهاجر و منبع تامین علوفه و آب برای دامداران محلی است؛ نیزار دارای نمای زیبایی است که چشم هر بیننده‌ای را در دل کویر به خود جلب می‌کند.

ارتفاع نی‌ها در پاره‌ای از موارد به 4 متر هم می‌رسد؛ علت پیدایش این نیزار و چشمه آن سیل‌های ویرانگر در طول سال‌ها بوده که سبب ایجاد نیزار بزرگی در مکان فعلی شده است.

تالاب و نیزار مذکور به مرور زمان خشک و مسیر آب سبب ایجاد نمکزار خور شده است؛ شوری آب نیزار به حدی است که سبب کویری منطقه و ایجاد نمکزار زیبایی در کویر لوت گشته است.

آب نیزار پس از آمدن به سطح و طی مسافتی در حدود 2 کیلومتر مجددا در زیر لایه‌های ماسه فرو می‌رود و نمکزار بزرگی را در کویر لوت بوجود می‌آورد که چشم هر بیننده‌ای را به خود خیره می‌سازد.

در چهار فصل سال زیبایی خاصی بر منطقه خور حاکم است چراکه در فصل بهار نیزار و تالاب دارای نمای شگفت‌انگیزی است که کسی باور نمی‌کند که در کویر حضور دارد.

در تابستان و پاییز نیز با خشک شدن تالاب نمکزار زیبایی سراسر کویر را می‌پوشاند به حدی که کویر سفید پوش می‌شود.

این نیزار به ویژه در زمستان با بارش برف و باران تالاب زیبای در منطقه ایجاد می‌کند که پرندگان مهاجر از سراسر جهان به این منطقه که مابین مهاجرتشان است توقف می‌کنند و زیبایی خاصی را به وجود می‌آورند.

منطقه آرک و کرنگ

منطقه آرک و کرنگ در 52 کیلومتری غرب بیرجند و 17 کیلومتری شمال شهر خوسف واقع شده است؛ کوهستانی بودن منطقه، منابع آب نسبتا فراوان، دره‌ها و چشم‌اندازهای زیبا همراه با پوشش گیاهی از تنک تا متراکم از منابع با ارزش این منطقه محسوب می‌گردند. 

این منطقه که در 80 کیلومتری جنوب غربى بیرجند واقع شده است، یکى از نواحى جنگلى و زیباى استان محسوب مى‏‌شود و غالب پوشش گیاهى این منطقه را درختان بادامشک، بنه، گز و تاغ، و گیاهان دارویى همچون گل زوفا، کلپوره، شاه تره، خاکشیر، درمنه تشکیل مى‌دهند، همچنین در این منطقه جانوران و پرندگانى مانند گرگ، روباه، شغال، خرگوش، قوچ، بزکوهى، کبک، تیهو و سینه سیاه وجود دارند که در شمار ثروت‌‏هاى طبیعى به شمار مى‌روند.

اهم صنایع دستی شهرستان خوسف:

صنایع بافندگی:

انواع پارچه‌های نخی شامل قدیفه، بقبند، سارق، صافی، دستارخان (صافی راه راه)، چادر شب، کرباس، لنگ، سفره توتی و حوله است.

قدیفه: عبارت از محلفه است و در محل از نخ پنبه سفید یا زرد و گاهی با نخ ابریشم بافته می‌شود.

بقبند: عبارت است از چادر شب یا رخت خواب‎بند است و برای بستن رخت خواب استفاده می‌شود.

سارق(بقچه): برای بستن و حمل وسایل حمام مورد استفاده قرار می‌گیرد.

صافی: دستمال بزرگی است به ابعاد یک متر مربع که مصارف مختلف دارد.

سفالگری سنتی:

در شهرستان خوسف و به ویژه در روستای شاهزیله ساخت وسایل سفالی متداول است و انواع وسایل سفالی شامل سبو، کوزه، تنور، گلینه، خشت، آجر، قلک، کاسه، تغار، تغارچه، کندوک، تنگ، تنگلی، قلیون و دو گوش.

سبد بافی:

این هنر هنوز در برخی از روستاهای شهرستان تداوم دارد؛ برای ساخت انواع سبد از ساقه‌های لطیف بید، بادامشک (سافت) گز و ساقه انواع غلات بویژه گندم و جو استفاده می‌شود.

صنایع فلزی:

انواع بیل، کلنگ، گاوآهن، افسار، میخ تویله، قندشکن و منگال است.

عرقیات گیاهی:

با توجه به وفور گیاهان دارویی عرقیات گیاهانی از قبیل نعنا، شاهتره و کلپوره در منطقه آرک گرفته می‌شود.

قالی بافی:

انواع قالی، قالیچه، تابلو فرش از دیگر صنایع رایج در شهرستان خوسف می‌باشد.

صنایع غذایی خانگی:

 غذاهای محلی شامل قروت (کشک)، غاتق بنه، گاورس پلو، ساوری، گوشت داغ، گور ماست، شیر برنج، اشکنه عدس  و کاچی گندم شیر.

انواع نان:

شامل کماچ، پتیر، لواش و تفتان می‌باشد.

انواع شیرینی:

رو ور کرده (دو ورقه نان که در وسط آن شیره انگور و گردو می گذارند)، زنجبیلی، کله کنو که به صورت کروی و از مخلوط شاه‌دانه و خرما تهیه می‌شود.

انتهای پیام/69036/ن40

با کلیک اینجا هم‌اکنون عضو شبکه «فارس خراسان‌جنوبی» در تلگرام شوید.